Jedną z nich jest skarga na bezczynność organu. Kierujesz ją do wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem urzędu (instytucji), który w ciągu ustawowych 14 dni nie zareagował na Twój wniosek, bądź zbył Cię pismem, które nie zawiera żądanej informacji publicznej i nie jest decyzją o odmowie jej udostępnienia (w tym ostatnim przypadku składasz – w zależności od tego, co było postawą odmowy – odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego lub pozew o udostępnienie informacji publicznej do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę podmiotu, który odmówił Ci udostępnienia informacji).

Złożenia skargi na bezczynność nie musisz poprzedzać wzywaniem adresata wniosku do usunięcia naruszenia prawa – tak jak ma to miejsce w wielu innych sytuacjach – ponieważ w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje od pewnego czasu pogląd, że bezczynność nie jest ani „aktem” ani tym bardziej „czynnością” (a tylko w tych przypadkach przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymagają wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed formalnym złożeniem skargi do sądu administracyjnego), a ustawa o dostępie do informacji publicznej w sposób szczegółowy, wyczerpujący i kompleksowy reguluje całą procedurę dostępu do informacji.

Artykuł 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej to najsurowszy oręż w zmaganiach z opornymi urzędami. Możesz po niego sięgnąć w ostateczności, kiedy inne sposoby zawiodą. W praktyce sprowadza się to do złożenia we właściwej prokuraturze zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na niedopełnieniu przez urzędnika obowiązku udostępnienia informacji publicznej, które jest zachowaniem zagrożonym grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Pamiętaj, że w postępowaniu karnym podjętym na skutek Twojego zawiadomienia wystąpisz w charakterze „pokrzywdzonego”. Status ten umożliwi Ci zaskarżenie ewentualnych postanowień prokuratury o odmowie wszczęcia postępowania lub o jego umorzeniu, a w ostateczności skierowanie do sądu karnego „subsydiarnego aktu oskarżenia” (przy jego sporządzaniu obowiązuje tzw. przymus adwokacki, co oznacza, że musi go napisać i złożyć w Twoim imieniu adwokat).

Więcej wskazówek i podpowiedzi, jak sprawnie poruszać się w labiryncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i jak je skutecznie stosować w praktyce, odnajdziesz w portalu internetowym Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej.

Krzysztof Śnioszek 

26 września 2008 r.