Informacja publiczna
Zakres informacji o jaki można pytać wskazany został w art. 61 Konstytucji i następnie powtórzony w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Każda informacja o działaniach np. urzędu jest informacją publiczną, nie ma znaczenia w jakiej formie jest utrwalona.
Można zapytać o każdy przejaw działalności urzędu od godzin otwarcia po żądanie udostępnienia poszczególnych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań przypisanych do danego urzędu (np. będą to umowy notarialne zawierane przez urzędy, rachunki do umów cywilnoprawnych, sposoby załatwia spraw, informacja o wyjazdach służbowych ministra).
W wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 6 lutego 2008 r., sygn akt: II SAB/Bd 31/07 sąd zaproponował następujące rozumienie informacji publicznej:
"Biorąc powyższe pod rozwagę, przeciwko podziałowi na sprawy publiczne i niepubliczne w ramach zawartości akt postępowania, opowiedziano się w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15.10.2007 r. (sygn. akt II SAB/Kr 56/07), w którym stwierdzono, że organy uprawnione do wykonywania zadań publicznych, z założenia nie podejmują bowiem innych czynności jak załatwianie spraw publicznych.
Wykonywanie zadania publicznego nie może polegać na realizacji sprawy prywatnej i stąd pod pojęciem informacji o sprawie publicznej należy rozumieć również każdą czynność i każde działanie organu władzy publicznej w sferze prawa administracyjnego, ale też np. w sferze prawa cywilnego."
Kto może żądać informacji publicznej
Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu. „Każdym” możesz być Ty, obcokrajowiec, osoba innej rasy czy innego wyznania. Może to być także przedsiębiorstwo, fundacja, stowarzyszenie czy jakakolwiek instytucja. Najważniejsze jest, że nikt nie może żądać wykazania interesu prawnego czy faktycznego, tzn. nie trzeba w jakikolwiek sposób uzasadniać dlaczego interesuje nas konkretna informacja, ani co ze zdobytą wiedzą zamierzamy zrobić (art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Jeżeli instytucja, która ma obowiązek udostępnienia informacji publicznej żąda uzasadnienia przez nas wniosku o dostęp do informacji, to łamie ona prawo. Urzędnicy często odmawiają udzielenia informacji twierdząc, że nie jesteśmy stroną postępowania. Należy pamiętać, że nie ma to absolutnie żadnego znaczenia. Jeżeli żądamy informacji, która stanowi informację publiczną nie musimy być stroną żadnego postępowania.
Kto musi nam udzielić informacji?
Obowiązkiem udostępniania informacji publicznej ustawa obciąża nie tylko organy władzy publicznej, lecz również „inne podmioty wykonujące zadania publiczne”, przykładowo tylko wskazane w ustawie (jak podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne).
Kolejną grupą instytucji zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej są fundacje, stowarzyszenia czy przedsiębiorstwa, w zakresie w jakim korzystają z funduszy publicznych – np. jeżeli stowarzyszenie otrzymało pieniądze publiczne to powinno zamieścić na swoich stronach internetowych informację na co zostały one wydane i czy osiągnięto zamierzone cele dotacji.
Organami władz publicznych niewątpliwie są również sądy i trybunały. Należy jednak zwrócić uwagę, że duża część informacji publicznej znajdująca się w sądach może zostać z różnych względów nieudostępniona – np. informacje z toczącego się postępowania karnego.
Ustawę stosuje się również do partii politycznych i związków zawodowych. Sposób uzyskania informacji publicznej będącej w posiadaniu Sejmu lub Senatu określony jest w regulaminie obu izb – w ich przypadku nie stosujemy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jak zapoznać się z informacją publiczną?
Pierwszym miejscem, w którym powinnismy szukać informacji publicznej jest Biuletyn Informacji Publicznej danego podmiotu.
Na stronie internetowej wybranej przez Ciebie instytucji znajdziesz znaczek BIP. Po kliknięciu na znaczek powinny się pokazać wszystkie informacje stanowiące informację publiczną danej instytucji. Możesz wejść również na stronę www.bip.gov.pl i tam odszukać informacje dotyczące konkretnej instytucji.
Niestety czasami zdarza się, że strona internetowa BIP nie zawiera wszystkich interesujących cię informacji. Zwróć uwagę, że niektóre informacje publiczne są udostępnione także w miejscach ogólnodostępnych, zazwyczaj na tablicach ogłoszeń w urzędzie.
Jeżeli jednak i tam nie znajdziesz poszukiwanych informacji pozostaje Ci żądanie udzielenia informacji publicznej na wniosek. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wniosek nie musi być wykonany jeżeli informacja znajduje się w BIP, dlatego zawsze zaczynaj od internetu.
W jaki sposób żąda się udostępnienia informacji na wniosek?
Art. 10 ust. 2 ustawy wymaga, by informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, była udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.
Wniosek może być złożony ustnie, gdy informacja może być udzielona „od ręki”. To znaczy, że jeżeli udostępnienie informacji nie wymaga np. odszukania dokumentów, a znajdują się one obok urzędnika – ma on obowiązek natychmiast okazać je na żądanie wnioskującego. Jednakże nie ma katalogu informacji, które powinny być udostępniane "od ręki" dlatego wykonanie wniosku ustnego zależy od podmiotu, do którego zwracamy się o udostępnienie informacji.
Niezbędnymi elementami wniosku zarówno ustnego jak i pisemnego są:
1. Co chcemy wiedzieć, określamy czego dana informacja ma dotyczyć,
2. Określenie sposobu i formy udostępnienia informacji, czy chcemy otrzymać informacje w formie elektronicznej, czy życzymy sobie większą ilość kopii.
Z wnioskami o udostępnienie informacji publicznej mamy problem w trzech przypadkach.
Problem 1.
Często w przypadku żądania informacji publicznej bez wniosku pisemnego nie udostępniane są informacje publiczne, ponieważ wymagane są wnioski pisemne. Takie postępowanie w przypadku, kiedy informacja może być udostępniona niezwłocznie jest naruszeniem prawa. Jeżeli przychodzimy do urzędu i prosimy ustnie o udostępnienie informacji np. w postaci protokołu z ostatniego posiedzenia rady i jest on dostępny, a nie ma przeszkód, aby do udostępnić, to nie mamy obowiązku składać pisemnego wniosku.
Założeniem udostępniania informacji publicznej na wniosek jest maksymalne odformalizowanie procedury. Zakłada się, że wniosek może być złożony w jakiejkolwiek formie.
Podczas konferencji Dostęp do informacji publicznej - rozwój czy stagnacja dr G. Sibiga przedstawił stanowisko, iż "Dopuszczalne będzie zatem wykorzystanie każdego środka komunikacji do przedstawienia przez zainteresowanego swojego żądania. Może to nastąpić np. podczas rozmowy telefonicznej, ustnie w trakcie bezpośredniego kontaktu w urzędzie z pracownikiem organu, czy też za pomocą środków komunikacji elektronicznej (np. poprzez komunikator internetowy)". (Materiały z konferencji "Dostęp do informacji publicznej - rozwój czy stagnacja" zorganizowanej 6 czerwca 2006 r. w Warszawie przez Instytut Nauk Prawnych PAN, Naczelny Sąd Administracyjny, Rzecznika Praw Obywatelskich.)
Zobacz w zakresie formy wniosku BIP Państwowej Inspekcji Pracy, w którym jedyną możliwością według umieszczonej tam informacji jest złożenie przygotowanego wniosku i wysłanie go pocztą tradycyjną.
Problem 2.
Elementy wniosku składanego w formie pisemnej.
1. Formularz
W podmiotach udostępniających informację publiczną często przygotowane są gotowe formularze wniosku o udostępnienie informacji publicznej (również często udostępnione są na stronach BIP tych podmiotów). Nie ma żadnego obowiązku wykorzystania tych wzorów. Każda osoba wnioskująca może wnieść o udostępnienie informacji publicznej w dowolnie napisany sposób.
2. Zbędne - niezbędne elementy wniosku.
W niektórych wnioskach pojawiają się rubryki, w których wpisuje się PESEL/NIP i na końcu zawarta jest klauzula o przetwarzaniu danych osobowych.
Wypełnianie tych rubryk nie jest konieczne! Podmiot nie może żądać od nas takich danych.
Również zbędne jest oświadczenie o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych. W szczególności, iż często jest błędnie formułowane - niezgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych. Brakuje celu przetwarzania danych.
3. Rejestr wniosków
Niektóre podmioty prowadzą rejestr wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w których zapisywane są dane osobowe wnioskujących osób, czego żądały, daty wykonania wniosków i jak został wniosek wykonany. Zobacz taki wzór rejestru wniosków udostępniony na stronach BIP Urzędu Miasta Szczecina.
Nie wiadomo czemu ma służyć tak przygotowany rejestr. Oczywiście ewentualnie umieszczenie tylko informacji o co osoby żądające wnioskują, aby udostępniać w BIP najczęściej wskazywane informacji publiczne byłoby dobrą praktyką. Jednak nie można się zgodzić na zbieranie danych osobowych wnioskodawców.
Taki rejestr jest zbiorem danych według ustawy o ochronie danych osobowych.
Wniosek składamy do instytucji, która posiada dane informacje, jeżeli okaże się, że żądane informacje znajdują się gdzie indziej, instytucja, w miarę możliwości, powinna nas poinformować gdzie powinniśmy złożyć nasz wniosek.
Problem 3.
Podpis.
Czy ma znaczenie kto jest kim dla informacji publicznej?
Dla zobrazowania, że nie ma znaczenia wiek, zdolność do czynności prawnych i inne nie znaczące warunki do wykonania prawa do informacji warto zobaczyć na elektroniczny formularz dostępu do informacji publicznej Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach. Nie jest wymagane imię, nazwisko, ani adres. Nie zostało przewidziane miejsce na podpis!
Zgodnie z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej Kodeks postępowania administracyjnego stosuję się do decyzji. Tym samym w kwestii udostępnienia informacji publicznej (która nie podlega ograniczeniu) stosujemy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W żadnym z przepisów nie została uregulowana kwestia warunków formalnych wniosku. Oczywiście w przypadku wniosków o udostępnienie informacji publicznej często pojawia się problem podpisu pod wnioskiem. Jednakże np. w przypadku udostępnienia informacji w Biuletynie Informacji Publicznej, czy też w wyniku tzw. wniosku ustnego, ktoś podpisuje się pod żądaniem udostępnienia i korzystania z prawa z art. 61 Konstytucji. Często może zdarzyć się również, iż osoba korzystająca ze swojego prawa uczestniczyć będzie w posiedzeniu (nie przedstawia się) np. rady gminy i następnie chcę uzyskać protokół z tego posiedzenia, czy zasadnym jest żądanie od takiej osoby podpisu? Podpis nie ma znaczenia w przedmiocie udostępniania informacji publicznej.
Ważne!
Sytuacja kształtuje się odmiennie w przypadku zaistnienia ograniczenia w dostępie do informacji publicznej. W celu wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej musi mieć niezbędne dane do wydania decyzji o odmowie udostępnienia. W tym przypadku podmiot taki winien zwrócić się do osoby wnioskującej o uzupełnienie danych niezbędnych do wydania decyzji.
Co się dzieje dalej z moim wnioskiem?
Wniosek uznaje się za przyjęty z dniem jego złożenia w odpowiedniej instytucji. Jest to bardzo ważne, gdyż od tego momentu oblicza się bieg terminu, w którym należy odpowiedzieć na nasz wniosek. Zgodnie z przepisami ustawy DIP, instytucja musi odpowiedzieć na wniosek niezwłocznie nie później niż w terminie do 14 dni kalendarzowych.
W wyjątkowych przypadkach termin udostępnienia informacji publicznej może być przedłużony do 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku (poprzez wskazanie określonej daty np do dnia 2 maja 2010 r.). W przypadku przedłużenia terminu musimy zostać powiadomieni niezwłocznie nie później jednak niż 14 dni od dnia złożenia wniosku (te dni również liczą się do terminu 2 miesięcy).
About us
2009-09-03 09:51:48
Odsłon: 3336
